Köpek Aşı Takvimi: Karma, Kuduz, Bordetella ve İhtiyari Aşılar

Yazan: Dilara YıldırımVeteriner Hekim, Editör

⏱ 15 dk okuma📅 15 Oca 2026

Köpek aşı takvimi, yavruya 6-8 haftalıkken başlayan ve DHPP karması ile kuduzu temel alan bir koruma programıdır. Yavruluk döneminde 3-4 hafta arayla tekrarlanan dozlarla kurulur, bir yaş civarı rapelle pekişir, sonrasında köpeğin yaşına ve yaşam tarzına göre yıllık ya da üç yılda bir yenilenir. Doğru zamanlama, korumanın kalbini oluşturur.

Aşılamayı kliniğimde her gün anlatıyorum, çünkü koruyucu hekimliğin bu kadar net sonuç veren başka bir kolu yok. Bir dönem parvovirüs, distemper ve kuduz yüzünden Türkiye’de her yıl on binlerce yavru köpek kaybediliyordu; bugün doğru aşılanmış bir köpeğin bu hastalıklardan ölmesi klinik pratiğimde neredeyse hiç görmediğim bir tablo. Yine de hangi aşının kime, ne zaman, hangi sıklıkta yapılacağı çoğu sahibi tereddütte bırakıyor. Bu yazıyı Dünya Küçük Hayvan Veteriner Hekimleri Birliği (WSAVA), Amerikan Hayvan Hastaneleri Birliği (AAHA) kılavuzları ve Türkiye’deki güncel mevzuatı temel alarak, elimin altındaki pratik bir başvuru olacak şekilde topladım. Köpek sahiplenme yazımızın bir parçası olarak, hem yeni yavru sahiplerine hem de yetişkin köpek bakıcılarına yol göstermeyi amaçlıyor.

Hangi Aşı Zorunlu, Hangisi Tercihe Bağlı?

WSAVA, dünya genelinde küçük hayvan veteriner hekimlerinin başucu kaynağı sayılan kılavuzunu en son güncellemesinde yeniden ele aldı. Bu kılavuz köpek aşılarını üç grupta topluyor ve ben de kararlarımı bu çerçeveye göre veriyorum:

• Çekirdek (core) aşılar: Köpek nerede yaşarsa yaşasın herkese yapılır. Hastalığın ağırlığı, bulaş kolaylığı ve halk sağlığı boyutu bu aşıları tartışmasız hale getiriyor. DHPP (Distemper, Hepatit/Adenovirüs, Parvovirüs, Parainfluenza) ile Kuduz bu grupta yer alıyor.
• Çekirdek olmayan (non-core) aşılar: Köpeğin yaşam tarzına, yaşadığı bölgeye ve maruz kaldığı riske bakılarak yapılır ya da yapılmaz. Leptospirosis, Bordetella, Lyme ve köpek gribi bu kümede.
• Önerilmeyen aşılar: Yeterli klinik katkı sunmadığı ya da riski getirisinden ağır bastığı için gündemden düşenler. Koronavirüs aşısı bu gruba kaydı.

DHPP Karmasının İçinde Ne Var?

Distemper (Canine Distemper Virus, CDV)

Distemper, kızamık virüsüyle akraba olan Morbillivirus ailesinden bir RNA virüsü. Enfekte köpeğin solunum salgılarıyla doğrudan temasla ya da havayla geçiyor. Klinik tablo iki aşamalı ilerliyor: önce ateş, gözden ve burundan akıntı, iştahsızlık, kusma ve ishalle giden sistemik bulgular; ardından virüs merkezi sinir sistemine yerleştiğinde tikler, kas seğirmesi, nöbetler ve felç tablosu geliyor. Nörolojik tutulum başladığında hayatta kalma şansı iyice düşüyor; kurtulan yavrularda bile kalıcı tikler ve diş minesinde bozukluklar (enamel hipoplazi) sık görülüyor. Elimizde hastalığı durduran bir ilaç yok, yalnızca destekleyici tedavi uygulayabiliyoruz; bu yüzden korunma tek anlamlı yol.

Canine Adenovirus / Hepatitis (CAV-1, CAV-2)

CAV-1 karaciğeri hedef alarak enfeksiyöz köpek hepatitine (ICH) yol açan virüs. Aşılarda kullanılan CAV-2 suşu hem CAV-1’e karşı çapraz koruma veriyor hem de solunum yolundaki payı nedeniyle kennel cough kompleksinin bir parçası. ICH yüksek ateş, karaciğer büyümesi, pıhtılaşma bozukluğu ve gözde “blue eye” denilen korneal ödemle seyrediyor; özellikle aşılanmamış genç köpeklerde ölümle sonuçlanabiliyor.

Parvovirüs (CPV-2)

Parvovirüs, yavru köpeklerin baş belası. Sindirim epitelini ve kemik iliğindeki bölünen hücreleri vuruyor. Klasik tablo şöyle gelişiyor: aniden çöken bir halsizlik, iştahsızlık, ateş, ardından fışkırır tarzda kanlı kusma ve kan kokulu hemorajik ishal. Su ve elektrolit kaybı öyle hızlı ki 48-72 saat içinde yoğun bakıma alınmayan yavruyu kaybediyoruz. Bu virüs son derece dayanıklı; sıradan dezenfektanlar etkilemiyor, yalnızca çamaşır suyu (1:30 oranında) onu etkisiz kılıyor. Ortamda yıllarca canlı kalabiliyor; bu nedenle parvovirüs geçirmiş bir köpekten boşalan ev ya da bahçe, yeni bir yavru için gerçek bir tehdit. Aşı serisi tamamlanmadan yavruyu parka, pet shop önüne, başka köpeklerin tuvaletini yaptığı zeminlere indirmek büyük risk taşıyor. Ben aşı bitene kadar yeni sahiplere yavruyu kucakta taşımalarını söylüyorum.

Parainfluenza (CPiV)

Parainfluenza, kennel cough (köpek nezlesi) kompleksinin temel taşlarından. Tek başına öldürücü değil, ama Bordetella ve adenovirüsle birleşince ciddi alt solunum yolu enfeksiyonlarına kapı aralıyor. DHPP karmasındaki “P” harflerinden birini o temsil ediyor.

Kuduz: Kanunen Zorunlu Olan Aşı

Kuduz, Lyssavirus ailesinden bir RNA virüsünün yol açtığı, belirti çıktıktan sonra hemen hemen %100 ölümcül seyreden zoonotik yani insan-hayvan ortak bir hastalık. Türkiye’de 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında kuduz aşısı zorunlu ve mikroçip uygulamasıyla birlikte resmi kayda geçirilmesi gerekiyor. Yavruda kuduz aşısını genellikle 12-16 haftalıkken yapıyoruz, bir yıl sonra rapel geliyor; ardından kullanılan aşının lisansına göre yıllık ya da 3 yıllık aralıklarla tekrarlanıyor. Yurt dışı seyahatlerinde ülkenin talebine göre aşıdan sonra antikor titrasyonu (FAVN testi) istenebiliyor.

Yaşam Tarzına Göre Yapılan Aşılar

Leptospirosis

Leptospira, idrar yoluyla bulaşan ve karaciğer-böbrek yetmezliğine kadar gidebilen bakteriyel bir zoonoz. Türkiye’de özellikle kırsalda, göl, dere ve durgun su birikintilerine yakın yaşayan, avlanan ya da kemirgenle teması olan köpeklerde risk yüksek. Şehirdeki ev köpeklerini de kenara koymuyorum; parklarda kemirgen idrarıyla bulaş her zaman mümkün. Aşı çok suşlu, genellikle dört serovar içeriyor ve yıllık tekrar istiyor.

Bordetella bronchiseptica

Bordetella, kennel cough kompleksinin en tanınan bakteriyel etkeni. Köpek pansiyonu, eğitim okulu, gösteri etkinliği, köpek parkı gibi kalabalık ortamlara giren her köpeğe öneriyorum. Üç uygulama biçimi var: intranazal (burna damla), oral (ağıza sıkım) ve deri altı enjeksiyon. İntranazal ve oral formları tercih ediyorum, çünkü mukoza bağışıklığını daha hızlı ve güçlü uyandırıyor; etki 72 saatte başlıyor. Bu yüzden pansiyona yatıştan en az 5-7 gün önce yapılması gerekiyor. Aşı yıllık tekrar istiyor, yüksek riskli ortamlarda 6 ayda bir yenilenmesini tavsiye ediyorum.

Lyme Hastalığı (Borreliosis)

Lyme, Ixodes cinsi kenelerin taşıdığı Borrelia burgdorferi bakterisinden kaynaklanıyor. Türkiye’de Karadeniz ve Marmara’nın orman ve kırsal kesimlerinde kene teması yüksek. ECVIM uzlaşı raporuna göre klinik Lyme oranı, maruziyetin çok altında kalıyor; bu yüzden aşıyı yalnızca yüksek riskli bölgede yaşayan ya da av amaçlı çalıştırılan köpeklere öneriyorum. Asıl koruma, etkili kene-parazit önleyicilerin (spot-on, tablet, tasma) düzenli kullanımından geçiyor.

Coronavirüs

Köpek koronavirüsü (CCoV) yavrularda hafif, geçici bir ishal yapıyor; klinik ağırlığının sınırlı olması ve aşının ek koruma sağlamadığının gösterilmesi nedeniyle WSAVA artık bu aşıyı önermiyor. Bazı kombine aşıların içinde hâlâ bulunsa da güncel yaklaşım rutin koronavirüs aşılamasını bırakmak yönünde.

Yavru Köpekte Aşı Sırası Nasıl İşler?

WSAVA ve AAHA’nın önerdiği yavru aşı serisi, anneden gelen maternal antikorların aşıyı bloke etme ihtimalini en aza indirecek şekilde kurgulanmış. Maternal antikorlar 6-12 hafta arasında düşüyor ve bu düşüşün her yavruda ne zaman olacağını önceden bilemiyoruz; işte bu belirsizlik yüzünden tek doz yetmiyor, seriyi tekrar dozlarla örüyoruz. Kliniğimde uyguladığım standart program şöyle:

• 6-8 hafta: İlk DHPP (Distemper-Hepatit-Parvovirüs-Parainfluenza karma). İlk veteriner muayenesi, parazit kontrolü ve dışkı analizi için de yerinde bir başlangıç noktası.
• 9-12 hafta: İkinci DHPP. Riskli bölgede yaşayan köpeklerde Leptospirosis’in ilk dozu başlatılabilir.
• 13-16 hafta: Üçüncü DHPP + Kuduz + Leptospirosis ikinci dozu. Primer serinin tamamlandığı en belirleyici basamak burası.
• 26-52 hafta (6-12 ay): DHPP rapeli. Güçlü ve uzun ömürlü bağışıklık için bu dozu atlamıyoruz; WSAVA son güncellemesinde tam da bu basamağın vurguladı.

Yavru aşıları sürerken ve son aşıdan en az 2 hafta geçene kadar bağışıklık henüz tam oturmuyor; bu pencerede yavruyu yere indirmeden sosyalleştirmek, kontrollü ortamda tanıştırmak, parka ve pet shop önlerine götürmemek gerekiyor. Yavru köpek eğitimi ilk 16 hafta yazımızda aşı serisi bitmeden güvenli sosyalleşmenin nasıl yapılacağını uzun uzun anlattık.

Yetişkin Köpekte: Her Yıl mı, Üç Yılda Bir mi?

Bu soru son yirmi yılın en hararetli tartışmalarından biri. WSAVA ve AAHA, çekirdek aşıların (DHPP) primer seriden sonra en az 3 yıllık aralıklarla tekrarlanmasının yettiğini, bu aşılarda bağışıklık süresinin (duration of immunity, DOI) 7 yıl ve üzerine çıkabildiğini bildiriyor. Sahibi aşı yükünden endişeliyse ya da yaşlı veya bağışıklığı zayıf bir köpek söz konusuysa, rapel öncesi antikor titre testi yaptırıp yeterli düzey varsa rapeli ertelemek elimizdeki makul seçeneklerden biri.

Buna karşılık Leptospirosis ve Bordetella gibi bakteriyel aşıların DOI’si daha kısa; bunlar yıllık, yüksek riskte 6 aylık tekrar istiyor. Kuduz aşısında kullanılan ürünün ruhsatına göre yıllık ya da 3 yıllık rapel uygulanıyor; Türkiye’deki mevzuat kayıt zorunluluğunu pratikte yıllık olarak yorumluyor.

Yaşlanan Köpekte Aşıdan Vazgeçmeli mi?

Yaşlı köpekte aşılamayı büsbütün kesmek doğru değil; çünkü bağışıklık sistemi yaşla birlikte zayıflıyor (immunoseneszens). Yalnız kanser, kortikosteroid tedavisi gören ya da otoimmün hastalığı olan köpeklerde aşı zamanlamasını hekimle bire bir planlamak gerekiyor. Titre testleri, yaşlı köpekte mantıklı karar vermenin en iyi aracı. WSAVA kılavuzu, yaşlı köpeklerde aşı öncesi tam kan sayımı, biyokimya ve gerektiğinde idrar tahlili öneriyor; çünkü belirti vermeyen böbrek ya da karaciğer sorunları aşının tolere edilmesini etkileyebiliyor. Ben geriatrik köpeklerde aşı seansını mümkünse yıllık sağlık taramasıyla birleştiriyorum; böylece kronik hastalıkları erken yakalama fırsatı da doğuyor.

Soğuk Zincir ve Doğru Uygulama Neden Önemli?

Bir aşının işe yaraması, doğrudan soğuk zincirin bozulmadan korunmasına bağlı. Modifiye canlı virüs (MLV) aşıları 2-8 °C arasında saklanmalı, hiçbir zaman dondurulmamalı ve doğrudan güneşe bırakılmamalı. Türkiye’de yetkili veteriner kliniklerinde lojistik standartları sıkı denetleniyor; ama sokakta gezici “aşılama” hizmetleri ya da kayıt dışı temin edilen aşılar bu koşulu karşılamayabiliyor. Etkinliğini yitirmiş bir aşı yapılan köpek kâğıt üstünde “aşılı” görünüyor ama gerçekte bağışıklık geliştirmiyor; bu yüzden aşıyı yalnızca güvendiğiniz veteriner hekim ortamında yaptırmak hayati değer taşıyor.

Enjeksiyon bölgesi de belli bir düzene göre seçilmeli. AAHA ve WSAVA, uygulama yerinin takibinin reaksiyon yönetimi açısından değerli olduğunu vurguluyor: farklı aşıları farklı vücut bölgelerine yapmak (örneğin DHPP sağ omuza, kuduz sağ arka bacağa, leptospirosis sol omuza), bir reaksiyon çıktığında sorumlu aşıyı izlemeyi kolaylaştırıyor. Hekiminizin aşı kartına bölge bilgisini yazması, iyi bir uygulamanın işareti sayılır.

Aşıdan Sonra Nelere Dikkat Etmeli?

Aşıların büyük çoğunluğu hiçbir yan etki çıkarmadan tolere ediliyor. Yine de görebileceğiniz tepkiler şunlar:

• Lokal şişme veya hassasiyet: Enjeksiyon yerinde 1-2 cm’lik şişme 24-48 saatte geriliyor.
• Hafif ateş ve halsizlik: 24 saat içinde geçiyor, ek müdahale gerektirmiyor.
• İştahsızlık: Bir günü aşmazsa normal karşılıyoruz.
• Yüzde şişme (anjiyoödem): Genellikle aşıdan saatler sonra çıkıyor; antihistaminik tedavi için hekime başvurun.
• Anaflaksi: Çok nadir, ama hayatı tehdit ediyor; aşıdan sonraki ilk 30 dakika içinde solunum güçlüğü, kusma, çöküntü görülürse acil müdahale gerekiyor. Bu yüzden aşı sonrası hemen eve dönmek yerine 15-30 dakika klinik yakınında beklemenizi istiyorum.

Mikroçip, Kayıt ve Yurt Dışı Seyahat

5996 sayılı kanun ve ona bağlı yönetmelikler çerçevesinde Türkiye’de köpekler için mikroçip uygulaması ve kuduz aşısı zorunlu. Aşılar, PetVet sistemi üzerinden yetkili veteriner hekim tarafından kayda geçiriliyor. Yurt dışına çıkarken AB ülkeleri için pet pasaportu, geçerli kuduz aşısı kaydı, mikroçip numarası ve bazı ülkelerde aşı sonrası FAVN antikor titre testi istenebiliyor; her ülkenin güncel şartını seyahatten önce kontrol etmek en sağlıklısı.

Sıkça Sorulan Sorular

Sokakta bulunan büyümüş bir köpeğin aşı geçmişi yoksa ne yapmalı?

Aşı geçmişi bilinmeyen yetişkin köpekte iki doz DHPP’yi 3-4 hafta arayla veriyor, ardından kuduz aşısını yapıyoruz. Bağışıklık değerlendirmesi için titre testi yapılabilir. Muayenede parazit ve dirofilariyazis (kalp kurdu) taraması da şart. Sokak köpeklerinde iç parazit yükü, ektoparazitler (pire, kene) ve zaman zaman sarkoptik uyuz sık çıkıyor; aşı serisine başlamadan bu sorunları kontrol altına almak, bağışıklık cevabının daha güçlü olması bakımından işe yarıyor.

Gebelik döneminde aşı yapılır mı?

Genel kural, gebe köpeğe canlı atenüye aşı yapmamak; bu yüzden çiftleştirme planlamadan önce çekirdek aşıların güncel olduğundan emin olmak gerekiyor. Serisini tamamlamış bir annede aşı derdi kalmaz, hem de yavrulara güçlü maternal antikor aktarımı olur.

Aynı gün birden fazla aşı tehlikeli mi?

Çoğu küçük ırk köpekte aynı seansta DHPP, kuduz ve leptospirosisi birlikte uygulayabiliyoruz; ama çok küçük (toy) ırklarda ya da geçmişinde reaksiyon öyküsü olanlarda aşıları 2-3 hafta arayla ayırmayı tercih ediyorum. AAHA da yan etki olasılığını düşürmek için bu yaklaşımı destekliyor. Önceki dozda yüz şişmesi ya da kusma yaşandıysa, hekim bir sonraki aşıdan önce antihistaminik premedikasyon uygulayabilir.

Doğal bağışıklık yeterli olmaz mı?

Bu iddia internet topluluklarında ara ara dolaşıyor; ne var ki distemper veya parvovirüs gibi ölüm oranı yüksek hastalıklara “doğal bağışıklık” geliştirmenin tek yolu, köpeğin önce o ölümcül enfeksiyonu geçirmesi. Bu süreçte yavruyu kaybetme ihtimali yüksek, hayatta kalanlar bile kalıcı hasarla yaşıyor. Aşı ise vücudun hastalanmadan koruyucu antikor üretmesini sağlıyor; bu yüzden çağdaş hayvan refahı anlayışında doğal bağışıklık beklentisi etik dışı sayılıyor.

Aşı yapılmış köpeği yine de paraziter tedaviye almak gerekir mi?

Evet, gerekiyor. Aşı virüs ve bazı bakteriyel hastalıklara karşı koruyor; iç ve dış parazitler ayrı bir gündem. Aylık spot-on uygulamaları, oral tablet kombinasyonları, kalp kurdu profilaksisi ve düzenli dışkı muayenesi ihmal edilmemeli. Kene, yalnızca Lyme’ı değil, Türkiye’de görülen ehrlichiosis, babesiosis ve hepatozoonosis gibi ciddi hastalıkları da taşıyor.

Köpeğim sosyal etkinliklere gidiyorsa hangi aşılar tam olmalı?

Pansiyon, eğitim sınıfı, köpek parkı, yarışma gibi etkinliklere katılan köpeklerde DHPP ve kuduzun güncel olması şart; Bordetella ile Leptospirosis aşılarını da güçlü şekilde tavsiye ediyorum. Kaliteli pansiyonların çoğu, Bordetella aşı kaydı olmayan köpeği kabul etmiyor. Köpek sosyalleşmesi yazımız, bu ortamlara hangi yaşta nasıl güvenle adım atılacağını ele alıyor.

Veteriner Notu

Yıllardır aynı şeyi görüyorum: aşı takvimini aksatmayan sahiplerin köpekleri, kliniğe hastalanıp değil, rutin kontrole geliyor. Aşılamayı bir masraf değil, köpeğinizle geçireceğiniz uzun ve sağlıklı yıllara yaptığınız bir yatırım olarak düşünün. Kartınızı saklayın, rapel tarihlerini takviminize işleyin, tereddüt ettiğinizde hekiminizi arayın.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve veteriner hekim muayenesinin ya da size özel çıkarılan aşılama planının yerine geçmez. Köpeğinizin yaşı, kilosu, ırkı, sağlık durumu ve yaşadığı bölgeye göre aşı takvimi bire bir hekiminiz tarafından oluşturulmalı. Aşı sonrası beklenmedik bir tepki görürseniz derhal en yakın veteriner kliniğine başvurun.

Kaynaklar

• World Small Animal Veterinary Association (WSAVA) — Guidelines for the Vaccination of Dogs and Cats, 2024 Update.
• American Animal Hospital Association (AAHA) — Canine Vaccination Guidelines.
• American Veterinary Medical Association (AVMA) — Vaccination Position Statement.
• European College of Veterinary Internal Medicine (ECVIM) — Consensus Statement on Borreliosis (Lyme Disease) in Dogs and Cats.
• American Kennel Club (AKC) — Puppy Vaccination Schedule.
• Türkiye Cumhuriyeti — 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve Uygulama Yönetmelikleri.

İlgili içerikler: kedi sahiplenme rehberi